SLIKE I CRTEŽI 1984

Galerija 73, Beograd

24. IV-11 V 1984.

U beogradskom likovnom krugu danas nema slikara koji bi se posebno zanimao za teme kao što su erotizam i seks. Ni ranije nije bilo drugačije. Erotika i seksualnost nisu se nalazile na spisku onih sudbinskih tema kojima se zaokupljala ponešto puritanski nastrojena predratna beogradska slikarska škola. Poneki senzualni ženski akt, poput Bijelićeva "Kupačice", nosio je u sebi nagoveštaj erotskog osećanja, sramežljivo zaklonjenog preashodno likovnom opservacijom modela. I na tome je ostalo. Posle rata, slikarima beogradskog kruga, čini se, sve je bilo preče od seksa i erotike. Portret, pejzaž i mrtva priroda uvek su im milije od teme ženskog akta. Pa i onda kada slikaju nagu žensku figuru, pobuda im je čisto likovna analiza forme, ili pak potreba da onirički prizor slike začine erotikom. Sam fenomen seksualnosti i njegov erotski refleks tu su gotovo uvek u drugom planu.

U taj prazan prostor frigidne beogradske slikarske škole ulazi slikar Nikola Džafo sa svojim šokantnim slikama opsesivne erotske inspiracije. To nije slikar naprosto opterećen seksom, kako bi se na prvi pogled moglo pomisliti. Tema Džafovih slika je zapravo sindrom specifične erotske euforije kojom su zahvaćena čula i svest naraštaja izloženog dejstvu mas medija unutar jedne visoko erotizovane civilizacije kakva je naša.

Đorđe KADIJEVIĆ (iz kataloga izložbe)

Još od prve samostalne izložbe, Nikola Džafo se opredelio za jednu, maltene uvek aktuelnu i sadržajnu, koliko složenu toliko i široku temu: žena kao glavna okosnica njegovog slikarskog razmišljanja koja podrazumeva i svu širinu mogućih prenosnih simboličnih značenja. I ranije je uočeno prvenstvo socijalno-erotskih implikacija izvučenih iz ove teme, ali sa tada još nepotpuno razjašnjenim i iščišćenim ikonografsko-predmetnim rešenjima kao i slikarskim, donekle heterogenim, rezultatima. Međutim, već je tada Džafo skrenuo pažnju na svoje mogućnosti.

Danas je Nikola Džafo suzio i usmerio svoj vidokrug, posmatrajući ženu u ambijentu erotskog, ali specifične vrste, pomalo oporo neprijatnog i više odbojnog nego zavodljivo privlačnog; erotskog dobro začinjenog ukusom sablažnjivog i razvratnog. To su prizori takvog karaktera i likovi takvog izgleda da ženu doživljavamo kao predmet erotski prisilnih i manipulativnih situacija, a ne kao izvor erotske radosti, sreće i sladostrasnog životnog zadovoljstva.

Balša RAJČEVIĆ Umetnost, br. 86, 1984.

(...) Šta ova izložba slika Nikole Džafa znači za beogradski likovni trenutak? Pre svega, preko trideset radova ovog umetnika svedoči o jednoj kreativnoj upornosti i neprestanom radu na vlastitom izgrađivanju. Zatim Džafova individualnost u umetničkoj vokaciji nije prekid sa opštim dosluhom likovne današnjice. On je u prazan prostor frigidne beogradske slikarske škole uveo erotiku i senzualnost kao ravnopravnu temu slikarskih preokupacija u kojoj iskrenost pristupa i čistota odnosa briše vulgarnost koju ova tema često može da donese.

Olimpijada KOZLOV Književna reč, 25. V 1984.